SHALA LOÀI CÂY LINH THIÊNG

Chuyện kể rằng, vào năm 563 trước Dương lịch, hoàng hậu Ma Da (Mayadevi) khi đó đang mang thai cùng tùy tùng xa giá trên đường từ Ca Tỳ La Vệ (Kapilavastu, nay thuộc đất nước Nepal) trở về cố quốc Thiện Giác quê ngoại để sinh con, ngang qua Lâm Tì Ni (Lumbini, một trấn thuộc Ấn Độ) bấy giờ là một rừng hoa Shala bạt ngàn, dạo chơi đưa tay vịn cành hoa ngay sau đó đã hạ sinh Thái tử Tất Đạt Đa – Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (Sakyamuni).

Khi Ngài trưởng thành, quyết tâm tu hành đã nhiều lần đến ngồi thiền trong rừng Shala dưới những tán cây cổ thụ và năm 80 tuổi đã nhập tịch đi vào cõi Niết Bàn giữa hai gốc cây Shala ở Câu Thi Na (Kusinagara).

Shala do đó đối với những người tu đạo là một loài cây hết sức linh thiêng gắn với những huyền tích tươi đẹp và trong văn học nghệ thuật được miêu tả rất phong phú, đa dạng.

Trên thực tế, đây là một loài cây lớn, có thể cao từ 30 đến 40 mét, cành lá xum xuê và nở hoa ngát hương. Do chịu đựng được cả mưa lẫn nắng, đặc biệt là điều kiện khô cằn, cây sống thọ và có kích cỡ to nhất trong rừng.

Trong thời đại của Đức Phật, Ngài cũng đã gọi Shala là cây chúa (vua của muôn cây rừng- Vanaspati. Hôm nay, các nhà nghiên cứu gọi Shala với tên khoa học là Shorea robusta, họ Dầu Dipterocarpaceae.

Cây mọc nhiều ở Đông Nam Á, có độ phủ rộng quanh dãy núi Himalaya. Ở Ấn Độ và Nepal, Shala là loài cây quốc gia nổi tiếng biểu tượng cho xứ sở. Ân Độ và Nepal cũng là hai nước có Shala mọc thành rừng và giữ được nhiều gốc cổ thụ hàng nghìn năm tuổi nhất. Tại Ân Độ, Shala tập trung ở Uttaranchal và ở Nepal là Terai.

Cây Shala có gỗ cứng, thân dài, mọc thẳng. Lá dày to giống tai ngựa, hoa vàng chùm lớn. quả hạch tròn to như quả pháo cối và cái bát con. Trong điều kiện ẩm ướt, cây xanh quanh năm, và nếu khô cần thì hay rụng lá, vào cuối xuân hoa nở màu cam vàng ngọt ngào. Mỗi cây sống hàng trăm năm, khi ngã xuống vẫn tươi nguyên và giữ bền thêm trăm năm nữa. Gỗ tươi có màu hồng, tiếp xúc với ánh sáng sẽ chuyển dần sang nâu đỏ.

Người dân nhiều nước thường lấy lá cây Shala làm đồ đựng, giấy gói hay rổ giá; chiết xuất hoa, lá cây thành nước hoa, kẹo gôm, thuốc hút; dùng nhựa cây đốt cho thơm, ép hạt cây chữa bệnh trứng cá, viêm tai, động kinh, bép phì hay u mạch, dầu đèn và trám vào đáy thuyền chống thấm… Nhựa cây Shala là thứ nhựa độc đáo nhất được các nhà sư tại Lhasa Tây Tạng, một cái nôi Phật giáo của khu vực chuyên dùng làm nhang hương.

.

Nhờ sắc đỏ, mịn, màng, dai, chắc, không rỗ mục, gỗ Shala rất được yêu thích, chuyên để đóng bàn ghế, giường tủ, cánh cửa, cũng như tạc tượng, chạm khắc làm các tác phẩm thủ công mỹ nghệ trang trí và thờ phụng.

Shala còn có ý nghĩa tâm linh cực kỳ to lớn. Nhiều dân tộc tôn thờ cây như vật thần, đặc biệt là những người theo đạo Phật và Hindu luôn xem cây là chỗ an ủi tinh thần, với mong muốn được bình an và giải thoát.

Nhiều đến chùa đều trồng shala. Ở Việt Nam Shala được gọi là cây vô ưu hoặc ngọc kỳ lân. Với ý nghĩa cây đem lại niềm vui hạnh phúc, trai gái thường tổ chức cưới xin dưới gốc cây.

Tại các quốc gia coi shala là biểu tượng đều có lễ hội chào mừng vào mùa hoa nở, chẳng hạn như ở Ấn Độ là lễ hội Sarhul của người Mundas, Oraon và Santhal…

Hiện nay, do nạn chặt phá rừng và khai thác quá mức, Shala đang dần khan hiếm và nằm trong danh sách bảo vệ đặc biệt của thế giới.

0 0 đánh giá
Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
error: Content is protected !!