Thỉnh thoảng trên biển, ta lại gặp những tảng băng trôi lờ lững – băng đảo, có lúc ken dày có lúc từng khối trôi cách quãng, làm cho mặt biển xao động, sáng lấp lánh. Với nhiều người, đây là một kỳ quan của tự nhiên song với người khác lại là một mối quan ngại bởi chúng tiềm ẩn các mối nguy hiểm, mà một trong đó là nạn đắm thuyền đã in đậm trong quá khứ. Tuy nhiên, mọi người đều không thể phủ nhận được rằng, băng đảo quá đẹp và là một thực thể muôn hình vạn trạng.
Băng đảo thật ra là kết quả của việc các dòng sông băng và hai cực tan chảy. Chúng thường xuất hiện khi nhiệt độ trái đất tăng vọt, kéo theo sự phân rã của băng bên lề hai cực. Trong đó Nam Cực là nơi có nhiều băng trôi nhất cũng như băng trôi lớn nhất. Có tới 93% băng đảo vĩ đại của thế giới đều từ Nam Cực. Mỗi dòng sông băng cũng cho nhiều băng đảo như các dòng sông băng của West Greenland tại Bắc bán cầu, mỗi năm giải phóng khoảng 10 nghìn tảng băng ra biển.
Khi trôi nổi, những tảng băng được gió và thủy triều đưa đi rất xa, thường tới hàng nghìn kilômét. Song vì số lượng lớn, chúng luôn kèn cựa nhau, ngoài ra cũng bị các đàn chim, hải cẩu, rái cá níu lại làm chỗ ở… Thành thử tốc độ trung bình thường chỉ từ 0,7 kilômét đến 3,6 kilômét/ giờ. Tùy kích cỡ mỗi tảng băng sẽ có tên gọi riêng như cỡ chiếc đàn là growler (cao dưới một mét, dài dưới năm mét), ngôi nhà là bergy bit (cao dưới bốn mét, dài dưới 14 mét), cỡ nhỏ (cao dưới 15 mét, dài dưới 60 mét), cỡ trung (cao dưới 45 mét, dài dưới 122 mét), cỡ lớn (cao dưới 75 mét, dài dưới 213 mét) và cỡ đại (kích thước lớn hơn nữa). Một trong những băng đảo lớn nhất là khối băng gần đảo Baffin của Bắc Cực được ghi nhận năm 1882, dài 13 kilômét, rộng sáu kilômét và nặng chín tỷ tấn- một lượng nước cho mỗi người trên thế giới mỗi ngày dùng một lít và trong bốn năm. Nặng ký hơn là khối băng bị tách khỏi thềm Ross Ice shelf của Nam Cực năm 1987, diện tích lên tới 11 nghìn kilômét vuông, nặng 1,4 nghìn tỷ tấn và cho mỗi người 240 tấn nước tinh khiết/ năm.
Mỗi băng đảo không đơn thuần chỉ là khối đá ngậm nước mà còn chứa cả đất cát, que quẽ… cùng với quá trình thoái hóa tạo cho nó những hình thù đặc biệt như nhọn, tròn, vuông, dích dắc… Phần lớn có màu trắng, song đôi khi cũng thấy màu lam, xanh dương và đen xám. Chúng có màu trắng vì chứa vô số bọt khí nhỏ, có tác dụng phản chiếu ánh sáng trắng, và khi mất lớp bọt này thì các ánh sáng khác gồm ánh sáng xanh sẽ xuyên qua, tản đều cho đá có màu lơ hay da trời. Ngoài ra là các màu do các tạp chất.
Đa số băng đảo đều nằm chìm dưới nước và chỉ nhô một phần nhỏ lên bề mặt, nên thuyền bè qua lại đều phải hết sức cẩn trọng, nếu không sẽ bị va chạm, mà một ví dụ tiêu biểu là vụ đắm tàu Titanic làm thiệt mạng hàng nghìn người cách đây một thế kỷ. Vào 11 giờ 35 phút đêm ngày 14 tháng tư năm 1912, con tàu Titanic, một con tàu sang trọng được mệnh danh là an toàn nhất thế giới, bất khả chìm đã bị va vào băng và đắm. Khởi hành từ Southampton vào 7 giờ 30 phút tối thì chỉ sau năm tiếng nó đã chìm xuống đáy biển. Vào năm 1985, người ta đã tìm thấy nó ở độ sâu 3800 mét. Theo chuyện kể thì do lái tàu mất cảnh giác và cũng bởi vì trời quá tối và tảng băng lại quá lớn. Có tới ba khối băng, mỗi cái dài năm dặm, do đó tàu không tránh nổi và hàng nghìn người đã chết vì đuối nước và lạnh.
Vì kích thước lớn, trung bình phải mất 10 năm, một tảng băng mới chảy hết. Nếu nó không bị va đập, xé lẻ thì khoảng thời gian ấy là 20 năm. Càng nhỏ thì chúng càng tan nhanh. Càng gặp nhiệt độ cao càng chóng thành nước. Cùng một tảng băng ở nhiệt độ 0 độ C phải mất 90 ngày mới tan hết song ở 10 độ C thì chỉ 11 ngày đã thành nước. Mỗi khi qua đâu, chúng đều để lại ở nơi đó bầu không khí mát mẻ. Song nhiệt độ ở mỗi tảng băng lại rất trái ngược như ở vùng nước ấm sẽ lạnh hơn ở vùng nước giá.
Từ xa xưa, các nhà hàng hải và săn cá voi tại Bắc và Nam Cực đã biết tới băng đảo. Thế nhưng, người đầu tiên diễn giải về cấu tạo của chúng là nhà toán học người Nga thế kỷ 18 Mikhailo Lomonosov. Ông đã vẽ và lập mô hình của nhiều tảng băng mà đến nay vẫn được xem là những tính toán chính xác tuyệt vời. Vào thế kỷ 20, nhiều nhà nghiên cứu đã có thêm các công trình mới quy mô về băng đảo, và nhiều nước đã dùng băng đảo làm trạm nghiên cứu sự biến đổi thời tiết, việc dùng nước tưới tiêu và sinh hoạt, đặc biệt từ năm 1971 có việc kéo băng để kiểm soát băng trôi phục vụ ngành công nghiệp xa bờ. Sau thảm họa tàu Titanic, cơ quan tuần tiễu băng quốc tế IIP đã ra đời vào năm 1914, nhằm dự đoán các hiểm họa do băng đảo của Bắc Cực. Và trung tâm băng quốc gia Mỹ- NIC, ra đời năm 1995 để nghiên cứu băng tan ở Bắc cực, Nam Cực, Thái hồ và vịnh Chesapeake… cung cấp thông tin về băng trôi cho toàn thế giới. Bằng hình ảnh vệ tinh cùng khảo sát thực địa, họ sẽ xác định các khối băng trôi đến từ đâu và đi đâu, kích cỡ bao nhiêu.
Băng tan và trôi nổi có thể nói là một việc hết sức tự nhiên diễn ra hàng năm ở hai đầu cực giúp điều hòa khí hậu trái đất, tuy nhiên hiện nay do hiện tượng nhà kính đã làm băng ở hai cực này mỗi ngày đều tan chảy dẫn tới nhiều hệ lụy như làm biến đổi toàn diện khí hậu trong khu vực chỗ thì lạnh quá do băng kéo đến nhiều, chỗ thì lại nóng quá (do thiếu băng), rồi khi băng tan đẩy mực nước biển dâng cao gây lũ lụt, sóng thần…
Nói chung, băng trôi là một điều rất thú vị mà thiên nhiên ban tặng cho con người, thể hiện sự vận động không ngừng có chu kỳ của tự nhiên. Vì vẻ đẹp của chúng, từ độ lớn, màu sắc đến các hang hốc, rãnh, kẽ, tổ của các loài vật và âm thanh, tiếng đá nứt… hằng năm có rất nhiều du khách đi ngắm băng trôi. Người ta thường chuẩn bị nhiều tháng cho mỗi cuộc hành trình vì quãng đường khá dài, phần lớn băng đảo đều tập trung ở vùng biển lạnh, chủ yếu quanh Nam Cực và Greenland, chúng có trôi đến vùng biển nóng song tới nơi đều đã bị tan thành nước dưới sức nóng của mặt trời và các dòng nước ấm. Càng vào sâu khu vực của băng nhiệt độ càng giảm nên ai nấy đều phải mặc áo dày.