ĐỘC ĐÁO VƯỜN TRÊN HỒ AZTECS

Người Aztecs đã xuất hiện ở thung lũng Mexico từ cách đây 3.400 năm và dần hình thành nên một nền văn minh cực kỳ rực rỡ tại châu Mỹ, mà đỉnh cao là từ thế kỷ 13 tới thế kỷ 16 trước khi biến mất và trở thành nền văn minh da đỏ cuối cùng tại lục địa này. Họ sống ở ngay trên một hồ nước và xây dựng tại đó nhiều đảo nhỏ xinh xắn và trồng trọt, chăn nuôi bằng cả các vùng đất ven bờ lân cận lẫn các bè mảng trên hồ có thể trôi nổi song được buộc chặt. Trong khi nhà giàu (vua chúa, quý tộc) trồng bông, các loại thảo dược quý tại những mảnh đất cao, thì đại đa số dân chúng nghèo hèn lại trồng cây ngay trên hồ nước, xem nó là một đặc điểm thú vị, khác lạ, bất khả xâm phạm, vì phải đi thuyền ra đảo mới “chôm chỉa” được.  Cả mặt hồ bát ngát được tạo thành vô số những cánh đồng, vườn tược sum suê, xanh tươi xen lẫn những mái nhà dân lợp lá thơm ngát. Người ta gọi chúng là các chinampa hay ruộng nổi, và được làm từ những bè sậy kết dày, sau đó đổ đất, bùn nhão đào từ hồ lên để trồng rau màu, ngô, khoai, cải, cà, bí, đậu, ớt,… đồng thời nuôi vịt ngan và gia súc. Họ đã duy trì cuộc sống bồng bềnh và thủy canh như vậy trong ít nhất ba trăm năm, và khiến cho hồ Tenochtitlan, Texcoco lúc nào cũng sôi động, nhộn nhịp. Bạn cứ nghĩ Chợ nổi Cái Răng (Cần Thơ, Việt Nam) đông đúc thế nào, thì ở đây tấp nập thuyền, bè, ca nô chở nông sản thế ấy.

Nhìn từ xa, người xem cứ ngỡ đó là những trảng cỏ mọc tự nhiên xô dạt, song đến gần thì mới thấy là một kiến trúc rất vững chãi, với độ dày của bè và đất tới cả mét, xung quanh quây rào, trồng liễu be bờ khỏi lở. Có rất nhiều cọc nhọn được cắm và đổ đất nhằm tạo ra những gò đồi thoai thoải trồng ngô và mỗi gò này chứa đều năm hố, bốn hố dâng lên thần gió và một lỗ dâng nữ thần sinh sản,… Cây cỏ lương thực sẽ được cắm vào đây, rồi chăm sóc hàng ngày, nhưng vì bùn đất lấy từ đáy sông rất giàu dinh dưỡng nên cây lớn cực nhanh trên những luống đất màu mỡ. Cứ mỗi chiều tối, gia chủ lại đi thuyền độc mộc ra bẻ ngô và cầu xin nữ thần sinh sản cho ngô của mình ngon nhất. Tuy không có chó, song họ lại huấn luyện được những chú vẹt biết nói để canh đồng.

Nhờ những ruộng vườn bao la ấy, ngô được cung cấp khắp nơi và trở thành lương thực chính của Aztecs, nuôi sống tới hai chục triệu dân, đồng thời bảo vệ môi trường luôn trong lành, sảng khoái thứ nhất là vì cây cối cung cấp ô xi tập trung, thứ hai nhờ bùn đất- xác thực vật được tận dụng hết, lòng hồ nhờ thế cũng thông thoáng, nước trong leo lẻo và nảy sinh thật nhiều cá tôm, nó cũng thu hút nhiều chim chóc, thú nhỏ đến ở và trở thành nguồn thực phẩm to lớn của Aztecs. Sử liệu ghi rằng, kinh đô của họ là Tenochtitlan đã trở thành đô thị sạch đẹp nhất thế giới bấy giờ. Có thể nói chinampa không những không gây hại môi trường mà còn tăng cường bầu không khí thêm trong trẻo hơn

Mỗi hộ Aztecs thường sở hữu nhiều vườn rau, dài chừng 80- 100 mét và cứ thế dập dềnh, trôi nổi nếu như không được cố định. Vào các buổi chợ, ngoài thuyền bè, chủ vườn thỉnh thoảng cũng lái cả vườn ra chợ luôn, tiện đó bán rau quả tươi, cũng có thể là hoa lá phục vụ vua chúa và việc trang trí trong nhà. Những Chinampa lênh đênh như vậy khiến cho những vị thực dân Tây Ban Nha khi đến đây rất sửng sốt, muốn khám phá cuộc sống trên nước. Vì sự tiện ích, độc đáo, sau khi nền văn minh Aztecs lụi tàn, chinampa vẫn được dùng rộng rãi bởi người da đỏ và da trắng cho đến tận thế kỷ 19, thậm chí đến nay tại các vùng ngoại ô của Xochimilco, thung lũng phía nam thành phố Mexico vẫn thấy dân gian làm thủy canh và thu hút du lịch về địa phương, trong khi đó tại thành phố Baltimore và New York (Mỹ), lại dùng nó để cải tạo môi trường.

0 0 đánh giá
Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất
error: Content is protected !!