Không chỉ có tranh mới cho ta những sắc màu kỳ diệu, mà rất nhiều thứ xung quanh, chẳng hạn như nhà cửa- phố xá- cầu đường, nhiều khi cũng mang những gam màu đẹp mắt, và nếu được kết hợp với nhau để tạo nên một tổng thể, như một làng mạc, một thị trấn, một thành phố tươi thắm thì đó cũng là một bức tranh diễm lệ.
Kỳ thực trên thế giới từ lâu cũng đã có những địa phương mà khắp nơi được sơn vẽ rực rỡ, cho thấy ảnh hưởng rõ nét của màu sắc đến cuộc sống dân gian. Một ví dụ cho điều này là quần thể năm ngôi làng- Cinque Terre nằm lô xô trên những vách đá lởm chởm của vùng Riviera- Italia, một dải đất chạy giữa biển Liguria và núi Maritime Alps. Nhìn từ mặt nước, chúng cứ như một bảng pha màu của người họa sĩ, với những sắc cầu vồng, có nhà một màu; có nhà ba, bốn màu vì mỗi tầng là một màu riêng biệt, mà nhiều nhất là đỏ, cam, vàng xen kẽ xanh và trắng làm cho mọi thứ đề nổi bật. Đây vốn dĩ là năm làng chài, và nhờ nổi tiếng đã phát triển du lịch. Một đặc tính chung của làng biển Italia là chúng thường có màu sắc lòe loẹt như một đèn hiệu để người dân đi biển từ xa cũng có thể thấy rõ mà tìm đường về.
Tươi thắm sắc màu phố phường.
Cũng là địa phương Italia, đảo Burano từ lâu đã lừng danh nghề làm đăng ten và những ngôi nhà đa sắc như châu ngọc. Chuyện kể rằng, vào thế kỷ 16, thuyền bè rất hay bị lạc trên biển, một ngư ông đã nghĩ ra cách để mọi người dễ dàng tìm ra đường về, đó là sơn vẽ cho nhà cửa có những sắc màu chói mạnh, nóng bỏng có thể nhận ra trong sương. Mỗi nơi sơn một màu để phân biệt phương hướng. Hôm nay, việc này đã trở thành luật, nếu sống ở đảo sẽ phải sơn nhà, song chính quyền sẽ quyết định cho bạn sơn màu gì nhằm phù hợp với quy chuẩn màu từng nơi, nhưng vẫn là màu sắc tươi sáng.
Tươi thắm sắc màu phố phường.
Láng giềng của Italia, nước Pháp cũng có nhiều thị trấn rực rỡ, và ngay tại vùng núi Alps hùng vĩ là thị trấn biển Menton, mang những đặc điểm tinh túy của Địa Trung Hải, ví dụ khí hậu mát dịu và đặc biệt là những ngôi nhà cổ có màu thổ hoàng, vàng rực trong nắng, cho Menton cái tên là Hòn ngọc của nước Pháp. Nhà cửa thường tọa lạc xen kẽ các vườn cây, kênh ngòi và mặt biển. Nhờ có núi hậu thuẫn và biển tiền ủng nên từ thế kỷ 13 đây đã là một hải cảng sầm uất, và hôm nay khi tới Menton, bạn vẫn thấy những con phố cổ nông hẹp với nhiều nhà cửa lộng lẫy, mang bóng dáng của Monaca lẫn Pháp và trung tại phố đi bộ Rue Saint-Michel.
Tươi thắm sắc màu phố phường.
Kế cận biên giới với Đức, thị trấn nhỏ bé Colmar, vùng Alsace- Pháp, với phố dài trải cuội và kênh được nối liên tiếp bởi những cây cầu, lại đưa ta tới một miền cổ tích trong những cuốn truyện thần thoại. Một di sản đẹp nhất của thành phố là những ngôi nhà trung cổ nửa gỗ nửa đất được tô màu bằng phấn và trang trí chậu hoa xinh xắn. Nhà cửa ở đây cũng mọc ven kênh và đưa tới cái tên tiểu Venice. Chúng thường đồ sộ như một lâu đài, có mái nhọn, đa cửa sổ mở ra phố cùng nhiều màu sắc ấn tượng, phần mái và khung sườn thường thâm nâu song phần tường và cánh cửa thì vô cùng sặc sỡ.
Tươi thắm sắc màu phố phường.
Thủ đô Reykjavik- Iceland là đô thị nhỏ bé nhất và ở cực bắc xa xôi nhất của châu Âu, nên để thu hút du lịch, cũng như do khí hậu lạnh từ cách đây hàng chục năm, người dân đã xây dựng nhà cửa có nhiều màu sắc bắt mắt và như thể một cái hộp lego, gồm từ hai đến ba tầng, vuông vức ở cạnh nhau cùng vươn lên trong tuyết trắng, như những đống lửa xua tan giá lạnh, cô quạnh. Những màu sắc như đỏ, hồng, tím được dùng chủ yếu để đem lại sự sống động cho thành phố, vì ngoài vị trí hẻo lánh, do thiếu vật liệu xây dựng tự nhiên như gỗ và đá nên đa số nhà cửa đều được làm từ sắt thép, bê tông ảm đạm và thâm thấp.
Với khá nhiều sông băng, tuần lộc kiếm ăn tự nhiên, đường phố không tên (không số), thị trấn mỏ Longyearbyen của bán đảo Svalbard- Na Uy cũng là một nơi có người ở, xa xăm, hiu hắt nhất thế giới. Nơi đây ngoài sương tuyết, bốn tháng mặt trời không mọc thì không khí rất ẩm và lạnh lẽo. Tuy nhiên, điều ấy không có nghĩa nó thiếu sắc màu, và thậm chí ngược lại những ngôi nhà sàn gỗ ở đây còn như một thấu kính mang đến những dải cầu vồng diêm dúa buông chảy nơi chân trời. Vào đông, khi tuyết ngập từ 10 mét trở lên, từ xa chỉ thấy những mái nhà lô xô, nhọn hoắt song vào hè tuyết tan, cả ngôi nhà hiện lên trọn vẹn, khó có thể có gì gợi cảm hơn.
Đường La Boca ở thành phố Buenos Aires- Argentina cũng có nhiều cư xá được làm từ những mảnh vụn tàu thuyền của xưởng đóng tàu và sơn những màu sắc kỳ lạ hiếm thấy. Các gam màu đan xen lẫn nhau hoặc chuyển sắc làm nên những cơn mưa màu sắc trong khu phố, cuốn hút vô số du khách khắp nơi đến chiêm ngưỡng. Mọi sự bắt đầu từ các năm 1950s khi họa sĩ Benito Quinquela sơn màu cho các tòa nhà cổ và biến chúng trở thành một tụ điểm vui chơi của các nghệ sĩ đường phố. Từ mỗi ngôi nhà, họ thoải mái trình bày các bản hòa sắc, đem lại diện mạo mới cho một quận nghèo nhất và ở ngoại vi thủ đô. Cùng với những ngôi nhà sặc sỡ, trên ban công, cửa sổ, cửa ra vào còn trưng những pho tượng giấy bồi ngộ nghĩnh về những nhân vật được yêu thích hoặc sinh hoạt dân gian trù mật.
Vốn được gọi là khu phố Mã Lai do đa số người dân là người Mã Lai và Hồi giáo, Bo-Kaap của thành phố Cape Town- Nam Phi là một nơi có thể nói tập trung nhiều nhà cửa truyền thống của châu Á nhất thế giới tại một châu lục khác, và có một đặc trưng là rất sặc sỡ, đặc biệt là những thánh đường trong các màu xanh lam, xanh dương, vàng rực và phớt hồng. Những màu này tượng trưng cho sự tự do, lễ Ramadan, lễ Eid và nhiều quan niệm về cái đẹp của dân gian. Sở dĩ như vậy vì cư dân Bo-Kaap ngày xưa là những nô lệ từ châu Á trong thế kỷ 16-17 theo chân thực dân tới Nam Phi. Họ phải đấu tranh rất khổ cực để có sự giải phóng, và để kỷ niệm ngày độc lập, tự do về cả tôn giáo lẫn đời sống, họ đã sơn màu cho nơi ở, từ những màu trắng- mà hiện còn rất phổ biến ở Nam Phi thành những màu sắc rực rỡ, vừa biểu thị những nét chung vui trong cộng đồng, vừa tạo nên sự khác biệt, độc đáo so với nơi khác.
Tươi thắm sắc màu phố phường
Một đất nước có nhiều nhà cửa tuyệt mỹ nhất châu Á là Ấn Độ. Nhà cửa ở đây nói chung rất là lộng lẫy, ngoài những màu sắc sặc sỡ, bên ngoài và trong nhà còn thấy các họa tiết, phù điêu, hình tượng thần linh, do Ấn Độ tôn sùng tới cả triệu vị thần và có nhiều lễ hội về màu sắc, ánh sáng. Vì lúc nào cũng gắn bó với màu nên người dân sơn vẽ, trang trí nhiều nhà cửa rất đẹp. Tiêu biểu phải kể tới thị trấn Tiruvannamalai ở bang Tamil Nadu. Nhà cửa của thị trấn được quét khá nhiều màu sắc, trung bình mỗi căn hộ là từ ba đến năm màu, mặt tiền cũng trang trí nhiều mô típ, hình học bất đối xứng mà theo quan niệm dân gian thể hiện cho vũ trụ luận xa xưa. Truyền thống sơn vẽ ở Ấn Độ đã có từ hàng nghìn năm, và ở thị trấn này từ thế kỷ 9, song phần lớn cách thể hiện hôm nay là từ thập niên 50 và vào năm 1980 đã được báo chí phát hiện bình bầu là một thành phố đa sắc nhất bang. Bên cạnh sự đa sắc, Ấn Độ cũng có nhiều nơi tuy chỉ có một màu song là màu đồng loạt trên khắp nhà dân, cung điện, phố xá, bao gồm thành phố hồng Jaipur, thành phố cam Nagpur, thành phố xanh Jodhpur, thành phố trắng Udaipur,… Hồng thành là một thành phố mà công trình nào cũng có lớp áo hồng. Nó đã có bộ cánh hồng từ thế kỷ 19 khi Ấn Độ hãy còn là thuộc địa của Anh, và khi độc lập để tiếp tục tinh thần hữu nghị chính quyền đã duy trì, cũng như ghi thành luật đảm bảo nơi này luôn mang sắc hồng đón chào du khách.
Balat lại là một khu phố Do Thái ở Istanbul- Thổ Nhĩ Kỳ với một nét dễ nhận là những ngôi nhà vô số màu sắc chen lấn, cho cảm giác như bước vào một gallery mỹ thuật. Có khá nhiều công trình liêu xiêu, cái đứng, cái nằm, chống kéo lẫn nhau song vẫn đứng vững một cách kỳ diệu. Chúng tạo thành các tuyến phố hẹp và dốc chạy theo sườn đồi. Đa số đều làm bằng gỗ gồm cả nhà dân lẫn thánh đường, thậm chí có những công trình đã tồn tại từ thời Byzantine và Ottoman. Riêng với các đại thánh đường, chúng thường được làm bằng gạch đỏ và vươn sừng sững với màu đỏ thắm.
Nằm trong dãy núi Sierra de Guanajuato, thành phố xinh đẹp Guanajuato được thành lập năm 1554 để làm nơi ở cho thợ mỏ làm việc tại mỏ kế cận là mỏ bạc lớn nhất Mexico, với trữ lượng bằng hai phần ba thế giới. Thành phố tọa lạc trên thùy một thung lũng hẹp có những con phố nhỏ chạy đi muôn phương. Trong đó chứa ở trung tâm hàng nghìn ngôi nhà sặc sỡ, chủ yếu từ thời thực dân và để tham quan, du khách có thể men theo sườn dốc hoặc đi dưới hệ thống đường hầm tinh vi. Theo luật, mọi người có thể sơn tường bất cứ màu gì yêu thích song phải tránh trùng với hàng xóm. Vì thế mà chỉ một đoạn đường, đã thấy cả trăm gam màu khác nhau.
Đặc điểm nhận dạng của St. John,s, thủ phủ tỉnh Newfoundland và Labrador- Canada cũng là những dãy nhà tráng lệ thời Victoria có những màu xanh lá, xanh lam, đỏ và vàng suộm nên còn được gọi là nhà hạt đậu hoặc nhân rau câu. Những màu sắc này bắt đầu xuất hiện từ thập niên 80, có ý nghĩa là để hâm nóng bầu trời băng giá của đảo vào những ngày đông dài, và sau đó đã trở thành biểu tượng của thành phố, được thể hiện trên nhiều biển hiệu, trang phục, đồ dùng, quảng cáo đem lại trí tưởng tượng phong phú.
Thành phố Trinidad, tỉnh Sancti Spiritus- Cuba thuộc vào hàng những thành phố đẹp nhất ở biển Caribea. Tại đây, những ngôi nhà từ thế kỷ 16 phản chiếu môi trường thiên nhiên xung quanh từ màu xanh của những ruộng mía đến màu xanh của biển cả, màu vàng của ánh nắng mặt trời rất màu nhiệm. Tất cả óng ánh cùng hòa điệu trên một ngôi nhà, cho nó có từ ba màu trở lên, phổ biến nhất là ngói và nền nâu, tường vàng (xanh), ô cửa xanh (khung cửa trắng)…
Bắt đầu từ thế kỷ 19, nhà cửa ở thành phố Willemstad – quốc đảo Curacao cũng có nhiều màu lạ mắt. Trước đó, chúng chỉ có màu trắng, và về sự thay đổi này, dân gian có hai câu chuyện vui. Một là, bấy giờ khi cai quản thành phố này, viên thống đốc người Hà Lan Albert Kikkert là một người bị bệnh đau nửa đầu. Hàng ngày, khi nhìn những tia nắng phản chiếu từ các bức tường màu trắng, ông cảm thấy rất hoa mắt, chóng mặt nên đã ra lệnh người dân phải sơn lại tường, màu gì cũng được, miễn không phải màu trắng. Hai là, viên thống đốc này có một cửa hiệu bán sơn rất lớn và duy nhất ở đảo, tuy nhiên dân gian đã quen với việc sơn nhà trắng nên có rất ít người mua sơn màu. Để phát triển công việc kinh doanh, ông đã khuyến khích người dân sơn tường sặc sỡ, và cho đến nay nhà nào cũng có sắc màu hấp dẫn. Nổi bật nhất là gam đỏ, đứng từ xa ngoài biển Caribea vẫn thấy rõ hòn đảo vì khối đỏ bắt mắt. Vào năm 1997, khu hải cảng và trung tâm, nơi tập trung nhà cửa sặc sỡ nhất thành phố, với hơn 750 công trình đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.
Nói chung, có khá nhiều nhà cửa châu Âu và châu Mỹ xưa kia có màu trắng và hiện đang chuyển đổi sang nhiều màu sắc thú vị. Thông thường, đó là một quá trình lâu dài, song có một thị trấn mà quá trình biến hóa này rất nhanh, chỉ trong một năm, là thị trấn Juzcar của vùng Andalusia- Tây Ban Nha. Nhằm phục vụ bộ phim Smurfs – Các Tí (những người lùn, bé xíu trong thần thoại), được sự đồng thuận của người dân, hãng Sony Pictures vào đầu xuân 2001 đã dùng bốn nghìn lít sơn xanh biến cả vùng này thành một xứ sở màu xanh nước biển, vương quốc của những người lùn có làn da xanh, và thành ngôi làng đầu tiên và duy nhất trên thế giới về chủ đề Smurfs. Vào cuối năm, hãng đã cho sơn lại nhà cửa như cũ (màu trắng), song người dân đã quyết định giữ nguyên bộ áo xanh này, và nhờ thế thu hút du lịch, ước tính trong sáu tháng năm sau đã tiếp đón tới 80 nghìn lượt khách trong khi bình thường hàng năm chỉ đón được 300 người.
Xem thêm Màu sắc trong văn hóa dân gian