Nói tới kiến trúc nhà cửa phương Tây, đa số là nói về của Pháp, do nước này có nền văn hóa và kỹ thuật xây dựng rất phát triển, nên ảnh hưởng nhiều đến sự thiết kế nhà ở và cả không gian sinh hoạt tại các nước trong vùng và thuộc địa. Ở đó, bạn sẽ thấy những ngôi nhà rộng dài, cao lớn gọi là nhà Tây, biệt thự- lâu đài xen lẫn với những vườn cây bốn mùa xanh mát. Tùy từng nơi, người ta sẽ gọi chúng là Mas, Bastide hay Colombage… mà phụ thuộc vào chính tính chất và quy mô trú ngụ.
Ví dụ tại miền nam Pháp, chẳng hạn như vùng Provence, một cơ ngơi có nhà, có chuồng trại, nơi trồng trọt tự cung tự cấp sẽ được gọi là Mas (nhà trong nông trang). Tòa nhà chính để gia chủ sinh sống tại đây thường được xây bằng đá, chia làm hai tầng, với nhiều phòng, trong đó gian bếp và chuồng trại được bố trí ở tầng trệt, còn giường ngủ, nơi cất trữ đồ đạc- lương thực và nuôi tằm được sắp xếp ở tầng hai. Mas tại Provence luôn quay về hướng nam để tránh gió mùa đông bắc, và vì sợ lạnh, không một ô cửa nào được trổ tại hướng bắc, chúng cũng khá nhỏ nhằm tránh được cái nắng oi ả mùa hè và khí hậu lạnh lẽo mùa đông. Ngôi nhà cũng thường có hình chữ nhật, thuôn dài với hai mái dốc chống mưa… Các nơi khác, như Luberon lại có Mas mang hình chữ L với cầu thang hay đặt ở giữa nhà, dẫn tới tầng trên qua một hành lang, trong khi Camargue có Mas theo kiểu chữ U nhằm tạo ra nhiều tiểu không gian rộng mở, bao bọc. Tùy điều kiện kinh tế, mỗi ngôi nhà ở đó thường có diện tích từ 150 tới 1.000 mét vuông (m2), khi con cái thành hôn, cha mẹ sẽ mở rộng thêm nó, cho thích hợp với điều kiện đông người, và nếu không cải tạo được thì sẽ chuyển ra nhà mới; nhà cũ với diện tích nhỏ hơn sẽ được gọi là mazet hay petit mas. Và nhà mới nếu rộng rãi hơn, có những trang thiết bị nội thất tiện ích sẽ trở thành Bastide.
Bastide là một thuật ngữ vốn để chỉ các thành trì, pháo đài ngày xưa vào thời Trung Cổ thế kỷ 13-14. Tuy nhiên, theo thời gian, nó đã được chuyển nghĩa thành biệt thự hay một ngôi nhà lớn của phú hộ song chỉ là những người nông dân giàu có địa phương. Công trình này thường có hình vuông hoặc chữ nhật vừa phải, mái bằng hoặc lợp ngói và nằm ở chính giữa khu vườn nhằm có cảnh quan, không khí tốt lành. Nhà cũng được xây chủ yếu từ đá, song thỉnh thoảng được sơn trắng tăng thêm sự trang nhã. Từ cuối thế kỷ 19, giới văn nghệ sĩ- chính khách của các thành phố lớn, ví dụ như Marseille bắt đầu về quê để ở và biến những ngôi nhà Bastide trở thành một nhà nghỉ mùa hè hay dinh thự sang chảnh. Nói tóm lại, Bastide chính là một trang viên hay thái ấp, với diện tích của riêng đại đường thôi đã hơn 300 m2. Được bao bọc bởi những vườn tược, mà một đơn cử là nho, ô liu, oải hương hay hương thảo,… nhiều ngôi nhà có thể nói là một thiên đàng cho mọi người ngắm cảnh, thậm chí bơi lội, đánh quần vợt…
Longere cũng là một kiểu nhà quê điển hình của Pháp, thường tập trung tại Brittany, Normandy và Limousin. Nhà luôn có hình chữ nhật theo đúng tên gọi bằng tiếng Pháp và có phần lưng quay về hướng gió để tránh rét. Nó cũng thường được xây bằng đá granite và lợp ngói hoặc rơm cho mát. Vì diện tích không lớn và chiều dài chỉ độ 30 m, nên cầu thang thường đặt ở bên ngoài tạo nên một đặc điểm nhận diện thú vị. Ngoài ra, mọi thứ tại mặt tiền còn được đối xứng rất hoàn hảo qua cửa trước, đồng thời có những ô cửa sổ rất cao và một ống khói thanh mảnh trên nóc. Nhà thường chỉ có một tầng, nên nhiều khi người ta dùng gác mái làm nơi ở phụ và trổ khá nhiều ô thoáng xinh xăn trên đó; bên cạnh chức năng thông khí, mỗi ô cửa cũng cho chủ nhân ngắm cảnh, quan sát kín đáo từ xa. Nói chung, Longere khá mộc mạc và xuất phát từ điều kiện khí hậu, lối sống tại đây khi gần với biển, người dân đa phần làm nông và đánh cá nên chỉ cần một chỗ ở “tàm tạm”, miễn là có tường và mái thấp là được. Nói vậy, song nhiều công trình cũng khá bề thế, và tính cả vườn lên tới 1.700 tới 3.600 m2.
Xuất hiện từ thế kỷ 18-19, Maison de Maitre là một dinh thự dành cho quý tộc, thương gia. Về nghĩa đen, nó là nhà của một bậc thầy hay chuyên gia nào đó, gồm cả thầy giáo lẫn danh y ngày xưa, nhưng về thực chất là nhà của một địa chủ tại miền Trung và Tây Nam Pháp. Công trình có một đặc điểm rất nổi bật là mặt tiền thanh lịch, cùng một trần cao, hai- ba tầng với mỗi tầng có bốn phòng chia đều nhịp nhàng. Sau cuộc cách mạng năm 1789 và 1830, tư sản Pháp đã đua nhau để thể hiện cuộc sống vương giả và cho dựng nhiều ngôi nhà lớn, tráng lệ trong đó có Maison de Maitre, mà không gian để ở nhiều khi lên tới 480 m2 hoặc hơn. Nhà cũng có hình chữ nhật, song làm từ nhiều vật liệu: đá, gạch, kim loại, gốm sứ, thủy tinh (cửa sổ kính màu)…
Tương tự Bastide, Charentaise của vùng Poitou-Charentes cũng có cầu thang chính giữa, nhưng nhiều kích cỡ nhà hơn, trên mặt tiền cũng thấy thêm những vì kèo bằng thép để gia cố và trang trí cho công trình. Phong cách này đã thịnh hành từ thế kỷ 19, và cũng thiên về hướng giao hòa với thiên nhiên cùng các công trình xung quanh. Tòa đại đường thường chỉ có một, hai tầng, với một hàng lang xuyên suốt trung tâm ngôi nhà hình chữ nhật bằng gỗ và đá, phía trước thường có sân, phía sau lại có vườn và nhiều nhà phụ.
Ở Normandy, Burgundy và Alsace, kiểu nhà phổ biến là nhà nửa gỗ nửa gạch hay đất – Colombage. Tên gọi của nó theo tiếng Pháp chính là bán gỗ, dùng các khung gỗ sau đó ốp gạch, chất liệu nhẹ như đất trộn rơm, cát, nhựa, sỏi đá, phân bò thành vách, và mang phong thái của kiến trúc Tudor Anh, một phong thái Trung Cổ, rất khỏe mạnh, ấn tượng vì lộ ra những hàng xương sườn, chính là khung của ngôi nhà. Dù bằng gỗ, song nó thường tồn tại rất lâu hàng trăm năm, ở tầng dưới gia chủ thường bán hàng, còn tầng trên để ở. Các nhà gỗ còn trở thành di sản văn hóa, đem tới cho ngành du lịch địa phương hàng triệu đô la mỗi năm.
Domaine theo tiếng Anh lại là một điền sản hay mảnh đất lớn, chứa nhiều ngôi nhà với các mục đích riêng, và ngoài để ở còn được thiết kế nhằm trồng trọt, chăn nuôi, săn bắn cùng các hoạt động thể thao. Những ngôi nhà này có thể gọi là các vi la và thường cách xa so với đường cái. Vì dài rộng, nên nó có các hoạt động ngoài trời rất sôi nổi, như bơi lội, đánh cầu, và đánh golf, đi bộ ngắm cảnh…, nhất là domaine trong vùng trồng hoa hay trồng nho, sản xuất rượu bia như Bordeaux chẳng hạn.
Lâu đài Chateau là một công trình nguy nga nhất của Pháp. Nó liên quan tới một dãy các ngôi nhà đồ sộ, lộng lẫy, chia nhiều khu gắn với hoạt động xã hội riêng, và đặc biệt thường có các tháp canh, hào sâu, công sự để phòng thủ, quan sát. Chuyên được xây dựng phục vụ vua chúa, nên Chateau rất hoàng tráng với diện tích bằng nhiều thái ấp gộp lại. Và lừng danh nhất trong các lâu đài đến nay là Chateau de Chambord đã ra đời từ thế kỷ 16, theo phong thái Phục Hưng và nằm tại thung lũng sông Loire với diện tích nhà thôi đã rộng hơn 18.000 m2 và bên trong chứa 335 lò sưởi; Chateau de Versailles, Chateau de Chenonceau, Chateau du Champ de Bataille, Chateau de Fontainebleau… và Chateau dUsse- nơi Charles Perrault đã lấy cảm hứng vẽ lên lâu đài trong bộ phim Người đẹp ngủ trong rừng và nhiều bộ phim hoạt hình khác của Walt Disney.
Do một phần nằm trong dãy Alps, Pháp còn có một loại nhà như thể nhà sàn ở vùng băng tuyết và là chỗ trú ẩn, nghỉ ngơi, vui chơi của nhiều người- đó là Chalet, về hình thái cũng như bao ngôi nhà khác song được làm từ gỗ, có mái xòe rộng thành hiên để chống mưa, tuyết, gió bão. Nó vốn là lều của những thợ săn và người du mục bên dãy Alps, với rất nhiều nhà nhỏ để ở và chuồng trại, hàng rào nuôi nhốt gia súc quây buộc cắt quãng tại dọc tuyến đường di cư của các con vật từ dưới chân núi lên tới cao nguyên. Khi dẫn gia súc lên núi vào hè, người ta mới dùng tới Chalet. Thế nhưng, hôm nay vì có trò trượt tuyết, leo núi dã ngoại nên du khách hay mượn nơi này làm chốn nghỉ dưỡng, tham quan và ngắm cảnh.