Amsterdam, thủ đô của đất nước Hà Lan, là một trong những thành phố lâu đời và đẹp nhất châu Âu. Cuộc sống ở đây hàng ngày đều diễn ra trên những dòng kênh, trong những ngôi nhà gầy, nhà thuyền sặc sỡ. Vào đêm, khi những cây cầu sáng rực ánh đèn thì cả thành phố như một siêu thị đồ chơi lung linh.
Ra đời từ thế kỷ 12, vốn là một làng chài cửa sông Amstel, vào thế kỷ 17 Amsterdam đã vươn lên trở thành một thương cảng, trung tâm văn hóa nghệ thuật lớn nhất thế giới, thu hút vô số thương nhân và khách du lịch. Mọi người đến đây vì bị hấp dẫn bởi lối kiến trúc độc đáo và đời sống tinh thần phong phú.
Cũng như Venice Italia, Amsterdam có hệ thống kênh ngòi hết sức đồ sộ, trong đó ba con kênh chính là Keizersgracht (kênh Hoàng đế, tức La Mã thần thánh đại đế Maximilian I), Prinsengracht (kênh Hoàng tử xứ Orange) và Herengracht (kênh các quý ông) đã xuất hiện từ thế kỷ 17 tạo nên một vành đai hình móng ngựa bao quanh đô thành, chia Amsterdam thành 90 hòn đảo nối liền bằng 1500 cây cầu đá và gạch cho Amsterdam cái tên Venice của phương Bắc.
Do bốn bề là nước, người dân thành phố đã xây dựng nhà cửa ngay bên sông và làm ra hai loại nhà: nhà kênh (grachtenpand) và nhà đôi (huis). Nhà kênh là những ngôi nhà có một mặt nhìn ra kênh. Đây là loại nhà mảnh, cao, sâu. Để tránh lụt, nền nhà thường cao hơn nền đường tám, chín cấp. Phía sau thường có hậu viên cất trữ đồ đạc cũng như làm nơi nghỉ ngơi của gia chủ ngày hè. Nhà đôi là nhà có hai mặt đối diện kênh do nằm giữa hai doi đất và có hai lối vào ở phía trước và sau, song không có vườn vì điều kiện đất đai bó hẹp. Nói chung, mỗi ngôi nhà đều khá nhỏ, chật hẹp, đến nỗi người ta phải di chuyển đồ đạc qua cửa sổ. Nhiều nhà thường chỉ có một cửa ra vào và một cửa sổ cánh rời, mùa đông đóng lại, mùa hè tháo ra đón gió. Và ở bên ô cửa thường có một cái móc giúp kéo hoặc hạ đồ lên xuống mỗi khi cần thiết. Ngôi nhà nhỏ nhất của Amsterdam cũng là nhỏ nhất châu Âu, nằm ở số 7 đường Singel. Mặt tiền chỉ rộng một mét. Nhà nhỏ thứ hai nằm ở số 22 đường Oude Hoogstraat, rộng 2 mét và nhà nhỏ thứ ba nằm ở số 26 đường Kloveniersburgwal, rộng 2,4 mét; điều thú vị là nó cũng đồng thời kế cận với ngôi nhà rộng nhất Amsterdam- 22 mét. Không chỉ có nhà nhỏ, nhiều tuyến phố của Amsterdam cũng nhỏ, trong đó có đường Trompettersteeg thuộc quận Wallen (quận Đèn đỏ, quận Giải trí), mặt đường chỉ rộng một mét, song tập trung khá nhiều quán xá đèn mờ biểu diễn thoát y, múa cột và buôn bán á phiện, đưa nó là phố đông nhất thành phố.
Tựu chung, Amsterdam được phân ra làm hai khu vực gồm khu biệt thự (hay khu thành cổ) và khu bình dân (hiện đại, tuy rằng cũng có tuổi đời hơn trăm năm). Khu biệt thự nằm bên vành đai các kênh lớn cửa sông là nơi lưu giữ được khá nhiều công trình cổ đại của châu Âu với 40% kiến trúc, tương ứng với 1550 tòa dinh thự tuổi đời từ 500-700 năm (thuộc loại lâu đời nhất thế giới) và vào năm 2010 đã được UNESCO công nhận là Di sản của nhân loại. Khu bình dân vốn là vùng phụ cận thành cổ, xưa kia có nhiều vườn tược tiếng Pháp gọi là jardin, phục vụ rau sạch sau đó dân tứ xứ đến ở, lập nên dãy nhà cho người lao động và cái tên Jordaan. Tuy nhỏ hơn các biệt thự nhưng nhà cửa ở đây cũng đẹp không kém, và một phần lớn đã được chuyển thành các quán cà phê, bia nâu nhìn ra các dòng kênh. Các quán được đặt tên như vậy không chỉ vì phục vụ thứ bia sẫm màu mà còn bởi các mặt tường đều đã ám khói thuốc lá cả trăm năm.
Phần vì thiếu chỗ ở, phần vì có nhiều kênh rạch từ thập niên 70, nhiều dân thành phố đã chuyển sang cư trú trên thuyền hình thành những nhà thuyền trên sông Amsterdam. Hiện nay, có tới 3000 ngôi nhà thuyền (woonarken), đủ màu rực rỡ neo đậu quanh 100 kilômét kênh. So với nhà thường, nhà thuyền không khác mấy vì có đủ thứ từ phòng khách, phòng ăn, phòng ngủ, nhà bếp, nhà tắm đến các phòng giải trí, thậm chí trên bong và mái còn thấy những khu vườn xanh um trồng nhiều loại rau và hoa quả và người dân thường kê ghế ngồi, ăn uống, nằm nghỉ phía dưới. Chúng chỉ khác ở chỗ biết di chuyển, cho cảm giác phiêu lưu và dù ọp ẹp hay sang trọng đều khiến cho trời nước Amsterdam lộng lẫy. Ngoài để ở, nhiều gia đình đã biến ngôi nhà của mình thành khách sạn, bảo tàng nổi cho du khách chiêm nghiệm cuộc sống lênh đênh.
Sống trên thuyền cũng có nhiều cái lợi, thứ nhất là gần gũi với thiên nhiên, hiểu rõ các điều kiện thời tiết. Khi mưa có thể nghe thấy tiếng mưa lách tách trên mái hay rơi lộp bộp trên kênh đào. Khi nắng cũng thấy nắng rực rỡ và tràn ngập phòng như thế nào. Amsterdam vì nhiều lý do đã trở thành thánh địa cho các nhà thuyền neo đậu. Cư dân sống trên nước cũng tạo cho thành phố một tiểu văn hóa gọi là văn minh nhà thuyền. Nghệ sĩ và dân gypsy luôn bị hấp dẫn bởi lối sống mới mẻ nên đã tá túc ở đây thường xuyên. Cuối thập niên 80, chính phủ Hà Lan có nhiều quy định mà theo đó nhiều nhà thuyền sẽ phải rời đi ra các vùng ngoại ô và nếu ở lại phải đóng thuế và tuân thủ luật môi trường. Thế nhưng mọi thứ đến nay đều ổn và những nhà thuyền vẫn được phép cư trú ở các số địa điểm du lịch quan trọng của thành phố. Người ta đánh dấu nhà thuyền bằng hệ thống đánh số nhà khác biệt. Nếu nhà thuyền nằm phía trước một ngôi nhà ở số 17 đường Weesperzijde chẳng hạn thì nó sẽ có địa chỉ là đối diện số 17 đường Weesperzijde. Bởi vậy, nhiều người cảm thấy rất thích thú khi ở nhà thuyền vì nó có địa chỉ hẳn hoi.
Vì nhà cửa san sát và hơi giống nhau, du khách rất dễ bị lạc đường nếu không có bản đồ trong tay. Tuy nhiên, có những địa điểm khá dễ nhớ, bởi quy mô cũng như sự nổi bật, ví dụ ở trung tâm thành phố là Quảng trường Dam, Cung điện Hoàng gia (Koninklijk Paleis), nhà thờ Mới (Nieuwe Kerk), bảo tàng tượng sáp Madame Tussaud, tượng đài quốc gia (Munttoren), quận đèn đỏ (De Wallen)…, ở ven kênh Keizersgracht là nhà sáu thần thủ (Het Huis met de hoofden), nhà thờ Đức bà (Onze Lieve Vrouwekerk), bảo tàng Van Loon, nhà của tổng thống Mỹ thứ hai John Adams…, ở ven kênh Prinsengracht là nhà thờ lớn Westerkerk cao nhất Amsterdam, chợ miền bắc Noordermarkt, bảo tàng Anne Frank…
Không chỉ kiến trúc độc đáo, Amsterdam còn có số lượng bảo tàng không đâu sánh bằng, với trên 400 bảo tàng và phòng nghệ thuật trải ra trong một khu vực lớn gọi là khu bảo tàng- museumplein. Lớn nhất thành phố cũng như cả nước là bảo tàng Rijks – có đến 1000 bức tranh, tượng của các danh họa Hà Lan thế kỷ thứ 17 như Rembrand van Rijn, Johannes Vermeer, Frans Hals,… Kế đến là bảo tàng Van Gogh với bộ sưu tập lớn nhất các tác phẩm của họa sĩ Van Gogh- hơn 700 tác phẩm hội họa trừu tượng và 700 bức thư. Không kém là bảo tàng Do Thái, một địa chỉ đặc biệt nằm trong khu Do Thái quy tụ hàng nghìn hiện vật về đời sống khốn khổ của người dân gốc Do Thái trong những năm đại thế chiến II và tội ác diệt chủng của phát xít Đức khi chiếm đóng Amsterdam từ tháng 5/1940 đến tháng 5/1945, hoặc như bảo tàng nhà Anne Frank, nơi gia đình cô bé Anne và bốn người bạn đã trú ẩn khỏi sự truy bắt của Đức quốc xã trong hai năm 1942-1944 trước khi bị phản bội và đưa vào trại tập trung, rồi tử nạn. Tại tầng áp mái của ngôi nhà, cô bé Anne khi ấy 13 tuổi đã viết nên cuốn Nhật ký của cô gái trẻ cho thấy những tội ác tày trời của quân phát xít. Nhỏ hơn ở mức galery là hàng trăm phòng trưng bày,trong đó có bảo tàng Tình dục, nơi người xem có thể tìm hiểu mọi cách thức trong quan hệ nam nữ, hay bảo tàng ma túy, rượu, cà phê… cho những thông tin đa dạng về các chất gây nghiện, bảo tàng nhà kênh, bảo tàng mèo, bảo tàng túi xách, bảo tàng cờ vua,…
Mặc dù mỗi ngày có vô số tàu thuyền qua lại và dòng người đổ về các sàn giao dịch, song Amsterdam vẫn giữ được dáng vẻ êm đềm trầm lắng, nhờ những căn nhà nhỏ, phố nhỏ rợp mát, những con đường trải đầy đá cuội và đặc biệt là cảnh người dân đi lại nhẹ nhàng bằng xe đạp. Phần lớn dân cư đều đi làm, đi học bằng xe thô sơ. Có đến 60% phương tiện là xe đạp và một con đường dài đến 400 kilômét dành riêng cho xe đạp. Cũng bởi vậy, Amsterdam được xem là một thành phố thân thiện với môi trường nhất thế giới.